Serie de encontros bianuais de Economía Crítica, que dende fai case unha década se veñen celebrando en distintos lugares do Estado Español, e que este ano se celebraron en Santiago de Compostela os días 17 e 18 de maio.
As V Xornadas de Economía Crítica estructúranse en áreas de traballo máis ou menos especializadas, con dous coordinadores por área. Celebráronse dúas reunións plenarias:
1. "España e a Unión Europea".
2. "As transformacións do Estado e a Unión Europea".
Tamén tivo lugar un Seminario sobre as "novas tendencias no pensamento marxista".
Área O Estado do Benestar:
Os cambios que se veñen producindo no sistema productivo e na intervención dos poderes públicos afectan de maneira especial ó benestar social. De feito, un dos obxectivos principais da ofensiva neoliberal dos últimos anos foi reducir ó mínimo o "Estado do Benestar", para poder dirixir preferentemente os fondos públicos hacia a rentabilización da iniciativa privada. ó socaire das doctrinas elaboradas desde os centros do poder fáctico, os propios Estados asumiron e dirixiron as estratexias conducentes a desmantelar o sistema de dereitos sociais (aínda cando é tan raquítico como o do Estado español), a salvagardar os intereses privados e, sobre todo, a lexitimar un novo orden económico que aparentemente está gobernado polo "mercado libre", cando en realidade non fai senón sustituir as aspiracións colectivas polos privilexios dos máis poderosos.
Esta área pretende recoller os estudios que se realizan sobre o estado do Benestar, no seu máis amplo sentido (educación sanidade, vivenda, transporte público, prestacións económicas e sociais, etc.), para analizar as consecuencias das políticas de desmantelamento e para elaborar alternativas progresistas que garanticen maiores niveis de satisfacción colectiva e benestar social.
En particular, sería desexable que as discusións nesta área, ademais de poder abordar outros problemas máis xerais, xiraran arredor de problemas básicos que se deben plantexar para poder elaborar políticas alternativas para o benestar, coherentes e realistas, como son o da Renda Básica (renda garantizada a tódolos individuos independentemente da súa situación social e económica), a natureza das necesidades sociais nas sociedades modernas, as estratexias igualitarias, etc.
COORDENADORES DE ÁREA: J. Torres; J. Iglesias Fernández.
Área de Política Económica:
O ámbito dos temas incluídos nesta área cubre os distintos aspectos da política económica española tanto como estructural. Así inclúense na política fiscal, monetaria, de comercio exterior, a de rendas (aínda que hai unha área de laboral tamén), por unha parte, e por outra, as políticas industriais, de liberalización de mercados, inversión (ou desinversión) pública, privatizacións, e outras.
Inclúense tamén nesta área os temas relacionados coa Unión Europea e España. As análises dos efectos e perspectivas da integración europea e a unión económica e monetaria que, como sabedes, este ano é un tema prioritario.
É obvio que os traballos poden adoptar perspectivas analíticas diversas, variando desde as análises de modelos de política económica a análises de simulación e prospectiva, propostas de políticas alternativas, hasta enfoques de aspectos parciais e máis detallados.
COORDENADORES DE ÁREA: Miren Etxezarreta; J. González Calvet.
Área de Economía Ecolóxica e Medio Ambiente:
Unha comprensión correcta das relacións entre a economía e a natureza require unha revisión conceptual e metodolóxica da primeira que faga fincapé en que a economía constitúe un subconxunto da natureza, que está inserto nela e que, á vez, mantén con ela relacións de interdependencia que só é posible manter de maneira estable ou sostenible a través da coevolución ou do desenvolvemento coevolucionista, tal e como explicou detalladamente Norgaard.
Noutras palabras, frente ó enfoque convencional da economía de sistema cerrado que ignora á natureza, o enfoque crítico mantén a noción de sistema aberto e interdependente coa natureza, enfoque que se está construíndo e cuxa consolidación require de novos conceptose métodos, é dicir, dunharacionalidade diferente que Morin califica como racionalidade do contexto e do complexo.
O que pretendemos é que os traballos que se presentan mostren un serio esforzo tanto no aspecto teórico mo no aspecto aplicado. Algúns exemplos de traballos xa realizados e de enorme interés, son os que se refiren a cuestións como as relacións entre agricultura e Medio Ambiente, agroecoloxía, o potencial do desenvolvemento coevolucionista, o estudio das contas do transporte desde o punto de vista económico-ecolóxico, as contas de auga, en cantidade e calidade, etc.
COORDENADORES DE ÁREA: F. Aguilera; F. La Roca
Área de Desenvolvemento Rexional e Territorio:
O proceso de globalización e liberalización da economía acentúa a importancia dos factores locais/rexionais do desenvolvemento como condicionantes básicos da competitividade das empresas. As tendencias "espontáneas" do mercado á concentración espacial maniféstanse especialmente nun contexto de desregulación e reducción do papel das fronteiras e dos Estados, o que devolve protagonismo ás rexións como elementos centrais da análise e das políticas. Isto adquire unha significación particularmente importante no marco da construcción da Unión Europea.
Os procesos de reestructuración industrial e o nacimento dos novos sectores teñen efectos moi desiguais sobre o territorio. Por iso, é necesario analizar a capacidade dos Sistemas Productivos Rexionais para adaptarse ós cambios, os efectos daquelas tendencias sobre a renda, o empleo e a exclusión social.
Será necesario avaliar as políticas rexionais en curso a nivel europeo e español e contrastalas cós obxectivos de cohesión social e rexional que inspiran os discursos.
En xeral, a área de traballo prestará tamén atención ó movemento de rexionalización que se observa en moitos países europeos e incluso sobre a dimensión política dese fenómeno.
COORDENADORES DE ÁREA: Xavier Vence Deza; C. Díaz.
Área de Fundamentos de Economía Crítica:
Posto que as dimensións da nosa crítica son variadas -o mesmo criticamos a teoría económica que o noso entorno académico ou a política na crítica das bases conceptuais da nosa disciplina, recollendo tanto os intentos de minar os fundamentos da economía convencional como os de desenvolver enfoques alternativos.
Esta tarea veuse tradicionalmente repartindo en catro apartados: 1) Epistemoloxía; 2) Puntos flacos da economía estándar; 3) Balance e perspectiva dos enfoques críticos; 4) Relacións con disciplinas veciñas (socioloxía, psicoloxía, historia, econoloxía, antropoloxía).
Nesta ocasión, proponse prestar especial atención ó aspecto didáctico-docente desta crítica, en particular tal e como se nos manifesta no noso traballo cotidiano na Universidade. Isto podería consistir en iniciar un esforzo colectivo de xeneración de ideas para a redacción dun Manual de Introducción Crítica á Economía (representativo das nosas plurais Xornadas) ou, no seu defecto, para una organizada e proveitosa posta en común das nosas experiencias individuais neste terreo.
COORDENADORES DE ÁREA: A. Barceló; Diego Guerrero.
Área de Innovación Tecnolóxica e Política Industrial:
Inclúe: a) Todas aquelas contribucións non convencionais, tanto teóricas como aplicadas que se vinculen á innovación ou ó cambio técnico desde unha perspectiva teórica ou aplicada, pero sempre que reciban preferentemente un tratamento desde o campo da economía. b) As aportacións que se proxectan sobre os cambios nas estructuras productivas e nas formas de intervención das actividades industriais.
E posible acercarse a calquera dos temas sinalados desde aproximacións: evolucionistas, marxistas, postkeynesianas, institucionalistas ou desde ángulos diferentes ó da economía dominante; aínda que tamén puidera tratarse de desenvolvementos empíricos que se xulguen de interés.
Finalmente darase unha consideración preferente ós traballos que poidan tratar sobre o tgema central elexido para as xornadas, e nese sentido, suxírese como de interés aportacións sobre as novas lóxicas das políticas tecnolóxicas e industriais na Unión europea, ou os vínculos actuais entre os procesos de liberalización e os cambios nas estructuras productivas e/ou nas tecnoloxías.
COORDENADORES DE ÁREA: M. Gómez; M. Sánchez.
Área de Economía Mundial:
Dado o título xenérico das Xornadas -As transformación do Estado no marco da Unión Europea-, cremos que os debates da área de economía mundial, deberían intentar profundizar no propio tema do Estado na Perspectiva de globalización, cuestión da que xa comenzou a discutirse nas Xornadas de Valencia. A Unión Europea pode, nese sentido, servir de ámbito de referencia principal, pois non en vano en dito marco plantéxanse algunhas das cuestión máis relevantes sobre o tema proposto. Con todo, pensamos que a problemática da transformación do Estado pode analizarse noutros ámbitos máis amplos, e en relación con temas como a dinámica actual do capital transnacional, a crise da organización Económica Internacional, ou o papel dos bloques rexionais, todo isto no contexto do tránsito desde o capitalismo de base nacional hacia o capitalismo mundial.
COORDENADORES DE ÁREA: Koldo Unzeta; X. Fernández.